Rinoplastika əməliyyatı nədir?

Rinoplastika yunan dilindəki “rhinos” (burun) və “plassein” (formalaşdırmaq) sözlərindən yaranıb və mənası birbaşa “burunun formalaşdırılması” deməkdir. Əməliyyat zamanı cərrah burnun sümük, qığırdaq və yumşaq toxuma strukturlarına müdaxilə edərək, istənilən forma və funksiyaya nail olur.

Bu əməliyyat iki əsas məqsədlə aparıla bilər:

Estetik məqsəd — burnun ölçüsünün, formasının, ucunun və ya sırtının (burun körpüsünün) görünüşünü dəyişdirmək üçün.
Funksional məqsəd — nəfəs alma prosesini yaxşılaşdırmaq, məsələn, septum deviasiyası (burun boşluğunu iki yerə bölən qığırdaq-sümük divarının əyriliyi) kimi problemləri aradan qaldırmaq üçün.

Çox zaman hər iki məqsəd eyni əməliyyat zamanı birləşdirilir. Bu zaman prosedur septorinoplastika adlanır — yəni həm burnun xarici görünüşü korreksiya olunur, həm də nəfəs yolları açılır.

Klinik təcrübədə pasiyentlərin əhəmiyyətli hissəsi məhz bu kombinə olunmuş əməliyyata müraciət edir, çünki estetik narazılıq və nəfəs problemi tez-tez eyni anda mövcud olur.

Kimlər üçün rinoplastika əməliyyatı nəzərdə tutulub?

Rinoplastikaya müraciət səbəbləri adətən üç qrupa bölünür:

Estetik Səbəblər

Burun sırtında qabarıqlıq (donqar)
Burun ucunun aşağı sallanması, çox enli və ya çox kobud görünməsi
Burun deliklərinin asimmetrik olması
Burnun üzün digər cizgiləri ilə uyğunsuz görünməsi

Funksional səbəblər

Doğuşdan və ya travma nəticəsində yaranan septum əyriliyi
Xroniki burun tutulması, gecə nəfəs darlığı və xoruldama
Burun konxalarının (burun daxilindəki hava axınını tənzimləyən kiçik toxuma qırışıqları) böyüməsi

Revizion (təkrar) rinoplastika

Bəzi hallarda əvvəlki əməliyyatdan sonra istənilən nəticə əldə edilməmiş və ya vaxt keçdikcə forma dəyişmiş ola bilər.

Bu zaman revizion rinoplastika adlanan təkrar korreksiya əməliyyatı tövsiyə olunur. Bu, birincil əməliyyatlara nisbətən daha mürəkkəb sayılır, çünki toxumada artıq çapıq (yara izi) toxuması mövcuddur.

Yaş baxımından, üz sümüklərinin inkişafının başa çatması vacibdir — bu, adətən qızlarda 15-16, oğlanlarda isə 16-17 yaşdan sonra baş verir. Bundan əvvəl edilən əməliyyat, üz inkişafı davam etdiyi üçün gələcəkdə əlavə korreksiya tələb edə bilər.

Rinoplastika (burun əməliyyatı) növləri

Rinoplastika tək bir texnika ilə məhdudlaşmır. Xəstənin ehtiyacına uyğun olaraq müxtəlif yanaşmalar tətbiq edilir:

Açıq rinoplastika

Burun küncləri arasındaki kiçik bir kəsik vasitəsilə burun strukturuna birbaşa giriş əldə edilir. Bu texnika cərraha daha geniş görüş sahəsi təqdim etdiyi üçün mürəkkəb deformasiyaların korreksiyasında üstünlük təşkil edir.

Qapalı rinoplastika

Bütün kəsiklər burun daxilində aparılır, zahiri izi qalmır. Daha az şişkinlik və daha qısa sağalma müddəti ilə seçilir, lakin daha az mürəkkəb dəyişikliklər üçün uyğundur.

Funksional (septoplastika ilə birgə) rinoplastika

Burun arakəsməsinin düzəldilməsi ilə birlikdə həyata keçirilən bu yanaşma, həm estetik, həm də nəfəs alma problemlərini eyni anda həll edir.

Revizion rinoplastika

Əvvəlki əməliyyatdan sonra ortaya çıxan asimmetriya, funksional problemlər və ya estetik narazılıqları aradan qaldırmaq üçün tətbiq olunan, daha təcrübə tələb edən təkrar əməliyyatdır.

Əməliyyat zamanı nə baş verir?

Əməliyyat zamanı həkim əvvəlcədən planlaşdırılmış texnika ilə burun qığırdağını və sümüyünü formalaşdırır — bəzi hissələr azaldılır, bəziləri isə (məsələn, qığırdaq transplantasiyası ilə) gücləndirilir.

Septum əyriliyi varsa, eyni zamanda düzəldilir. Əməliyyat başa çatdıqdan sonra burnun yeni formasını qorumaq üçün xarici splint (dəstəkləyici bərk sarğı) qoyulur, bəzən burun daxilinə də yumşaq tamponlar yerləşdirilir.

Burun əməliyyatı sonrası bərpa dövrü necə keçir?

Bərpa prosesi mərhələli şəkildə gedir və səbir tələb edir:

İlk 1 həftə — burunda splint qalır, gözlərin ətrafında göyərmə və şişkinlik ola bilər. Bu, tamamilə gözlənilən haldır və tədricən azalır.
7-10-cu gün — splint və tikişlər həkim tərəfindən çıxarılır.
2 həftədən sonra — əksər pasiyent gündəlik iş və sosial fəaliyyətlərinə qayıda bilir, lakin gözə çarpan şişkinlik hələ də ola bilər.
4-6 həftə — ağır idman, əyilmə tələb edən fəaliyyətlər və döyüş idman növləri həkim icazəsi olmadan tövsiyə edilmir.
3-12 ay — dərinin altındakı incə şişkinlik tədricən sorulur, burnun forması aylar ərzində “oturuşur”.
12-18 ay — xüsusilə burun ucundakı toxuma qalınlığına görə, yekun nəticə tam olaraq bu müddətdən sonra görünə bilər.

Bərpa dövründə həkimin verdiyi tövsiyələrə (başın yüksəkdə saxlanılması, birbaşa günəş şüasından qorunma, eynəyin burun körpüsünə təzyiq etməməsi üçün alternativ üsullardan istifadə, burnu güclə üfləməmək) ciddi əməl olunması nəticənin keyfiyyətinə birbaşa təsir edir.

Nəticə nə vaxt görünür və nə qədər davam edir?

Rinoplastika nəticəsi, düzgün aparıldığı təqdirdə davamlı sayılır, çünki sümük və qığırdaq strukturu cərrahi yolla dəyişdirilir.

Bununla belə, üz toxuması yaşla birlikdə təbii şəkildə dəyişdiyi üçün minimal dəyişikliklər zamanla mümkündür. Yekun nəticəni qiymətləndirmək üçün ən azı 12 ay gözləmək tövsiyə olunur.

Tez-tez verilən suallar

Rinoplastika əməliyyatı ağrılıdırmı?

Əməliyyat ümumi anesteziya altında aparıldığı üçün prosedur zamanı ağrı hiss edilmir. Əməliyyatdan sonrakı ilk günlərdə yüngül narahatlıq və təzyiq hissi ola bilər, bu isə həkimin təyin etdiyi ağrıkəsicilərlə asanlıqla idarə olunur.

Rinoplastikadan sonra neçə gün ərzində işə qayıtmaq olar?

Əksər pasiyent 10-14 gün ərzində gündəlik həyatına və işinə qayıda bilir, lakin göz ətrafındakı yüngül şişkinlik bir neçə həftə davam edə bilər. Fiziki cəhətdən ağır işlərə qayıdış üçün həkim tövsiyəsi gözlənilməlidir.

Burun əməliyyatını neçə yaşdan etmək olar?

Üz sümüklərinin inkişafının tamamlanması vacib olduğundan, əməliyyat adətən qızlarda 15-16, oğlanlarda isə 16-17 yaşdan sonra tövsiyə olunur. Dəqiq yaş fərdi inkişafdan asılı olaraq dəyişə bilər və həkim tərəfindən qiymətləndirilir.

Açıq və qapalı rinoplastika arasındakı fərq nədir?

Açıq rinoplastikada burun pərələri arasında kiçik xarici kəsik olur və cərraha daha geniş görüş sahəsi verir, mürəkkəb korreksiyalar üçün uyğundur. Qapalı rinoplastikada bütün kəsiklər burun daxilində aparılır, xarici iz qalmır və şişkinlik nisbətən tez keçir.

Rinoplastika əməliyyatından sonra nəfəs almaq yaxşılaşacaqmı?

Əgər əməliyyat septum əyriliyi kimi funksional problemi də əhatə edirsə (septorinoplastika), əksər hallarda nəfəs alma əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşır.

Yalnız estetik məqsədli rinoplastika isə birbaşa nəfəs funksiyasına təsir etməyə bilər — bu barədə həkiminizlə əməliyyatdan əvvəl aydınlaşdırma vacibdir.

Bu məqalə yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və peşəkar tibbi məsləhətin, diaqnozun və ya müalicənin yerini tuta bilməz. Rinoplastika əməliyyatının sizin üçün uyğun olub-olmadığını yalnız ixtisaslı KBB mütəxəssisi və ya plastik cərrah, fərdi müayinədən sonra müəyyən edə bilər. Sağlamlığınızla bağlı hər hansı qərar verməzdən əvvəl mütləq həkiminizlə məsləhətləşin.